AMD (leeftijdsgebonden maculaire degeneratie): oorzaken, symptomen en behandelingen

AMD in het kort

De leeftijdsgebonden maculaire degeneratie, gewoonlijk genoemd AMD (soms ten onrechte genoemd DLMA), is een chronische oogziekte die het centrale deel van het netvlies aantast, de macula genaamd. Deze aandoening, die doorgaans na de leeftijd van 50 jaar optreedt, is de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid onder ouderen in westerse landen.

In dit artikel zullen we de verschillende aspecten van AMD in detail onderzoeken, van de definitie tot de behandelingen, inclusief de oorzaken, symptomen en diagnose.

Definitie en soorten AMD

AMD is een degeneratieve ziekte van het netvlies die specifiek de macula aantast, het centrale deel van het netvlies dat verantwoordelijk is voor nauwkeurig en gedetailleerd zicht. Deze progressieve degeneratie leidt tot verlies van het centrale zicht, terwijl het perifere zicht behouden blijft.¹.

Er zijn twee hoofdvormen van AMD:

• Droge (of atrofische) AMD : Dit is de meest voorkomende vorm en vertegenwoordigt ongeveer 85-90% van de gevallen. Het wordt gekenmerkt door een geleidelijke verdwijning van visuele cellen (kegeltjes en staafjes) en pigmenten uit de diepe laag van het netvlies⁵.
• Natte (of exudatieve) AMD : Deze vorm, zeldzamer maar agressiever, wordt gekenmerkt door de abnormale proliferatie van nieuwe bloedvaten onder het netvlies. Deze bloedvaten zijn kwetsbaar en kunnen bloedingen en zwellingen veroorzaken, wat leidt tot snel verlies van het centrale zicht⁵.

Oorzaken en risicofactoren

AMD is een multifactoriële ziekte, die het gevolg is van de complexe interactie tussen genetische en omgevingsfactoren. De belangrijkste geïdentificeerde risicofactoren zijn:

• Leeftijd : Dit is de belangrijkste risicofactor. De prevalentie van AMD neemt aanzienlijk toe na de leeftijd van 50 jaar en blijft toenemen met de leeftijd¹.
• Genetica : Verschillende genen zijn in verband gebracht met een verhoogd risico op het ontwikkelen van AMD, wat wijst op een erfelijke aanleg⁵.
• Roken : Rokers hebben een twee tot drie keer hoger risico op het ontwikkelen van AMD dan niet-rokers¹.
• Etnische afkomst : AMD komt vaker voor bij mensen met een lichte huidskleur en minder vaak bij mensen met een donkere huidskleur¹.
• Voedsel : Een dieet met weinig antioxidanten en omega-3 kan het risico op AMD vergroten¹.
• Obesitas en hart- en vaatziekten : Deze aandoeningen houden verband met een verhoogd risico op AMD¹.

Symptomen en eerste tekenen van AMD

De symptomen van AMD kunnen variëren afhankelijk van de vorm van de ziekte en het ontwikkelingsstadium. De meest voorkomende symptomen zijn echter:

• Een progressieve afname van de gezichtsscherpte, vooral van dichtbij
• Een vervorming van rechte lijnen, die golvend of gedraaid lijken
• Het verschijnen van een donkere of wazige vlek in het midden van het gezichtsveld
• Moeite met het herkennen van gezichten
• Verhoogde gevoeligheid voor licht
• Een verandering in kleurperceptie

Het is belangrijk op te merken dat AMD geen oogpijn veroorzaakt. Bovendien kunnen de symptomen in het begin subtiel zijn, waardoor regelmatige screening belangrijk is, vooral na de leeftijd van 50 jaar.

Diagnose

De diagnose AMD is gebaseerd op verschillende aanvullende tests:

• Fundusonderzoek : Met dit onderzoek kunt u het netvlies direct observeren en vroege tekenen van AMD opsporen, zoals de aanwezigheid van drusen (geelachtige afzettingen onder het netvlies) of pigmentafwijkingen³.
• Fluorescentie-angiografie : Deze beeldvormingstechniek maakt het mogelijk om de bloedvaten van het netvlies te visualiseren en de aanwezigheid van abnormale nieuwe bloedvaten te detecteren die kenmerkend zijn voor natte AMD³.
• Optische coherentietomografie (OCT) : Dit niet-invasieve onderzoek levert dwarsdoorsnedebeelden van het netvlies op, waardoor het mogelijk wordt de evolutie van laesies die verband houden met AMD te detecteren en te volgen³.

Naast deze onderzoeken die door een oogarts worden uitgevoerd, bestaat er een eenvoudig zelfscreeningsinstrument: het Amsler-raster. Dit raster, bestaande uit horizontale en verticale lijnen die vierkanten vormen, maakt het mogelijk om elke vervorming van rechte lijnen te detecteren, een vroeg teken van AMD.³.

Behandelingen voor AMD

Therapeutische opties variëren afhankelijk van het type AMD:

Behandeling van natte AMD

De natte vorm van AMD profiteert van behandelingen die gericht zijn op het stoppen van de progressie van de ziekte:

• Intravitreale anti-VEGF-injecties : Deze medicijnen blokkeren de groei van abnormale nieuwe bloedvaten. Ze worden toegediend via directe injectie in het oog en zijn momenteel de standaardbehandeling voor natte LMD.¹.
• Dynamische fototherapie : Deze techniek, die tegenwoordig minder wordt gebruikt, bestaat uit het injecteren van een lichtgevoelig medicijn dat vervolgens wordt geactiveerd door een laser om abnormale nieuwe bloedvaten te vernietigen¹.

Beheer van droge AMD

Er is momenteel geen remedie voor droge AMD. De behandeling is voornamelijk gericht op het vertragen van de progressie van de ziekte en het behouden van het resterende gezichtsvermogen:

• Voedingssupplementen : Bepaalde formuleringen van antioxidanten en vitamines (vitamine C in capsules en E, zinkcitraatkoper, luteïne, zeaxanthine) kunnen in sommige gevallen de progressie van AMD vertragen¹.
• Evenwichtige voeding : Een dieet rijk aan fruit, groene groenten, vette vis en weinig verzadigde vetten wordt aanbevolen¹.
• UV-bescherming : Het dragen van een zonnebril wordt aanbevolen om het netvlies te beschermen tegen ultraviolette stralen¹.

=> Ontdek onze beste voedingssupplementen en vitamines voor de ogen

Rehabilitatie en visuele hulpmiddelen

Voor patiënten bij wie het gezichtsvermogen al is aangetast, kunnen revalidatieoplossingen en visuele hulpmiddelen de levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren:

• Revalidatie bij slechtziendheid : Uitgevoerd door gespecialiseerde orthoptisten of ergotherapeuten, zodat u leert hoe u het resterende perifere zicht het beste kunt gebruiken¹.
• Optische hulpmiddelen : Loepen, telescopische systemen en elektronische vergrotingsapparaten kunnen helpen bij het lezen en bij dagelijkse activiteiten¹.

Leven met AMD: aanpassingen, preventie en oplossingen

Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie (AMD), die leidt tot progressief verlies van het centrale zicht, kan daarom dagelijkse activiteiten zoals lezen, gezichten herkennen of autorijden beïnvloeden.

Hoewel AMD een chronische ziekte is, zijn er veel oplossingen om zich aan te passen en een goede kwaliteit van leven te behouden.

Dagelijkse aanpassingen en technische hulpmiddelen

Leven met AMD vereist vaak aanpassing van uw omgeving en gewoonten. Hier zijn enkele concrete oplossingen om het dagelijks leven gemakkelijker te maken:

• Geschikte verlichting : Geef de voorkeur aan krachtige, goed gerichte verlichting om het visuele comfort te verbeteren, vooral bij het lezen.
• Optische hulpmiddelen : Gebruik vergrootglazen, vergrootglazen of telemagnifiers om specifieke taken te lezen en uit te voeren.
• Elektronische hulpmiddelen : Rust uzelf uit met tablets of smartphones met vergrotings- en spraaksynthesefuncties.
• Indeling van huis : Organiseer uw interieur logisch, gebruik tactiele signalen en kleurcontrasten.
• Aangepaste alledaagse producten : Kies voor gebruiksvoorwerpen met grote letters (horloges, telefoons, pratende keukenweegschalen, enz.).

Deze aanpassingen maken het mogelijk een zekere autonomie te behouden ondanks het verlies van het centrale zicht.

Impact op het rijden

AMD kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de rijvaardigheid. In Frankrijk bepaalt de regelgeving het volgende:

• Autorijden is niet compatibel met een binoculaire gezichtsscherpte van minder dan 5/10.
• Als één oog een gezichtsscherpte van minder dan 1/10 heeft, moet het andere oog een gezichtsscherpte van minimaal 6/10 hebben om te kunnen autorijden.
• Het horizontale gezichtsveld moet voor beide ogen minimaal 120° zijn.

Het is belangrijk om uw gezichtsvermogen regelmatig te laten beoordelen door een oogarts. In bepaalde gevallen kan tijdelijke verenigbaarheid met de vermelding "alleen overdag rijden" worden toegestaan.

Psychologische ondersteuning en patiëntenverenigingen

Omgaan met verlies van gezichtsvermogen kan psychologisch belastend zijn. Het is essentieel om niet geïsoleerd te blijven:

• Psychologische ondersteuning : Aarzel niet om een psycholoog te raadplegen om uw moeilijkheden en angsten te uiten.
• Patiëntenverenigingen : Door lid te worden van een vereniging zoals de Valentin Haüy Association of de DMLA Association kunt u uw ervaringen delen, advies krijgen en het isolement doorbreken.
• Discussiegroepen : Deelnemen aan bijeenkomsten tussen patiënten om de beleving van de ziekte te bespreken.

Deze bronnen bieden waardevolle ondersteuning om AMD beter te accepteren en er dagelijks mee te leven.

AMD-preventie

Hoewel leeftijd de belangrijkste risicofactor is voor AMD, kunnen bepaalde maatregelen de progressie ervan helpen voorkomen of vertragen:

Beschermende factoren

• Evenwichtige voeding : Geef de voorkeur aan voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten (kleurrijke groenten en fruit), omega-3 (vette vis) en luteïne/zeaxanthine (groene bladgroenten).
• Regelmatige fysieke activiteit : Het beoefenen van matige fysieke activiteit draagt bij aan het behoud van een goede algemene gezondheid en ooggezondheid.
• Stop met roken : Roken verhoogt het risico op AMD met 3 tot 6.
• Controle van gewicht en bloeddruk : Obesitas en hoge bloeddruk zijn risicofactoren voor AMD.

Regelmatige oogheelkundige follow-up

Het wordt aanbevolen om vanaf de leeftijd van 50 jaar elke 1 tot 2 jaar een oogarts te raadplegen, zelfs als er geen symptomen zijn. Vroege detectie maakt een snelle behandeling mogelijk in gevallen van vroege AMD.

Bescherming tegen blauw licht

Hoewel het directe verband tussen blauw licht en AMD niet formeel is vastgesteld, is het raadzaam om:

• Draag buitenshuis een zonnebril met UV-bescherming
• Gebruik blauwlichtfilters op schermen
• Beperk de tijd die u achter schermen doorbrengt, vooral 's avonds

Conclusie

AMD is een complexe ziekte die een grote uitdaging voor de volksgezondheid vormt, vooral in de context van een vergrijzende bevolking. Hoewel er geen curatieve behandeling bestaat voor alle vormen van AMD, hebben therapeutische ontwikkelingen, vooral voor de natte vorm, het mogelijk gemaakt om de visuele prognose van patiënten aanzienlijk te verbeteren. Preventie, vroege detectie en passende zorg blijven de sleutels tot het behoud van het gezichtsvermogen en de levenskwaliteit van mensen met AMD.

Veelgestelde vragen over AMD

Maakt AMD je volledig blind?

Nee, AMD veroorzaakt geen totale blindheid. Het beïnvloedt vooral het centrale zicht, maar het perifere zicht blijft behouden. Mensen met geavanceerde AMD behouden over het algemeen hun onafhankelijkheid bij het verplaatsen.

Heeft AMD altijd invloed op beide ogen?

AMD kan in eerste instantie slechts één oog aantasten, maar in de meeste gevallen treft het uiteindelijk beide ogen. Het tweede oog wordt gewoonlijk binnen vijf jaar na het begin van de ziekte in het eerste oog aangetast.

Wat is het verschil tussen AMD en cataract?

AMD beïnvloedt het netvlies, terwijl cataract de lens beïnvloedt. Cataract veroorzaakt algeheel wazig zien en kan operatief worden behandeld. AMD veroorzaakt verlies van het centrale gezichtsvermogen en er bestaat tot nu toe geen curatieve behandeling.

Is er een verband tussen AMD en de ziekte van Alzheimer?

Recente onderzoeken suggereren een mogelijk verband tussen AMD en een verhoogd risico op dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer. De twee pathologieën delen bepaalde risicofactoren (leeftijd, chronische ontsteking). Het hebben van AMD betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat u dementie zult ontwikkelen.

Is AMD erfelijk?

Er is een genetische component voor AMD. Het risico is groter als een naast familielid wordt getroffen. Omgevingsfactoren en levensstijl spelen echter ook een belangrijke rol bij het ontstaan ​​van de ziekte.

Concluderend: hoewel AMD een chronische ziekte is die de kwaliteit van leven beïnvloedt, bestaan ​​er veel oplossingen om de autonomie aan te passen en te behouden. Vroegtijdige behandeling, regelmatige monitoring en het nemen van preventieve maatregelen maken het mogelijk om beter te leven met deze oogpathologie.

Bronnen

¹ Wikipedia - Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie

³ Ameli - Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie (AMD) begrijpen

⁵ Roche - Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie (AMD) begrijpen

Dit artikel is geschreven door Nutrimea.
Je kunt ons vinden op Linkedin:

Linkedin